Karatematten: tatami kiezen, leggen en huren

Waarom de vloer telt

Karate wordt in Nederland grotendeels op een houten sportvloer beoefend, en voor kihon en kata is dat prima. Zodra er geworpen, gegrepen of gevallen wordt, verandert dat: een houten vloer vergeeft een val niet. Scholen die worpen in hun programma hebben, kunnen dus niet zonder matten, en dat bepaalt in welke zalen ze terechtkunnen.

Ook zonder worpen speelt de vloer mee. Een gladde vloer maakt draaiende verplaatsingen onbetrouwbaar, en een te stroeve vloer belast de knieën bij precies dezelfde beweging. De scholen die het meest van hun vloer vragen, zijn de draaiende stijlen uit het dossier over Enshin en het sabaki-principe.

De soorten mat

• Puzzelmatten: schuimtegels die in elkaar klikken, licht, goedkoop en snel te leggen.
• Wedstrijdtatami: zwaardere matten met een vast formaat, stroever oppervlak en meer demping.
• Rolmatten: doorlopende banen die met klittenband aan elkaar sluiten, gebruikelijk in vaste zalen.

Voor karate zonder worpen volstaat een dunne puzzelmat. Wie valt of geworpen wordt, wil dikkere matten met voldoende demping, maar niet zo dik dat een stand instabiel wordt: te veel demping maakt draaien op de bal van de voet lastig. Waarom die draai zo belangrijk is, staat in het artikel over kihon en basistechnieken.

Een mat die net iets te zacht is, kost meer enkels dan een vloer die net iets te hard is.

Een vlak leggen

Een matvlak wordt van de rand naar het midden gelegd, zodat de spanning naar buiten loopt en de naden dicht blijven. Bij puzzelmatten sluit een aflopende rand het geheel af; zonder die rand tillen de buitenste tegels op en dat is de meest voorkomende oorzaak van een verstuikte enkel op een evenement.

Reken op meer tijd dan verwacht. Een vlak van tien bij tien meter kost met twee mensen ruim een uur, en het opruimen duurt vrijwel even lang. Wie een dag organiseert, plant dat in aan beide kanten van het programma. Welke dagen dat zoal zijn, staat in het overzicht van toernooien, kampen en seminars.

Huren voor een evenement

Matten huren gebeurt in de vechtsportwereld veel, meestal tussen verenigingen onderling. De praktische vragen zijn altijd dezelfde: hoeveel vierkante meter, welke dikte, wie haalt en brengt, en wie is aansprakelijk bij schade. Transport is daarbij de grootste onderschatting, want een vlak van honderd vierkante meter past niet in een gewone bestelwagen.

Verder loont het om te vragen naar de staat van de randen en van de klittenbandstroken, want dat is wat het eerst versleten is. Een set die er goed uitziet maar niet meer sluit, levert op de dag zelf schuivende naden op.

Onderhoud

Matten worden na gebruik gereinigd met water en een geschikt middel, en daarna droog opgeborgen. Vocht tussen de tegels is de belangrijkste oorzaak van schimmel en van de geur die daarna niet meer weggaat. Verticaal opslaan gaat beter dan een hoge stapel, want die vervormt de onderste lagen.

De hygiëne rond een matvlak hangt samen met de omgangsvormen in de zaal: schoenen nooit op de mat, blote voeten alleen op de mat. Die regels staan in het artikel over etiquette in de dojo, en wat er verder aan materiaal bij hoort in de rubriek over karate uitrusting.

Hoeveel matten heb je nodig

Een wedstrijdvlak is doorgaans acht bij acht meter met een randzone eromheen; voor een training volstaat aanzienlijk minder. De praktische vuistregel is dat er per trainend paar ruim vier vierkante meter nodig is, en meer zodra er geworpen wordt. Wie dat te krap neemt, krijgt op de eerste avond al botsingen tussen twee paren.

Voor een clubdag of een toernooi is het aantal matten meestal niet het probleem maar het aantal handen. Twee mensen leggen een klein vlak in een uur; met zes mensen staat er in dezelfde tijd een hele hal, inclusief de randen die er netjes bij liggen.

Kopen of huren

Voor een enkel evenement per jaar is huren vrijwel altijd voordeliger, zeker als er een vereniging in de buurt is die matten heeft liggen. Kopen wordt pas interessant bij wekelijks gebruik, en dan komt de vraag naar opslag erbij: honderd vierkante meter puzzelmat vraagt een droge ruimte die de meeste clubs niet hebben.